Εσύ, τρως τα συναισθήματά σου;

Συχνά ακούμε για την αδηφαγική διαταραχή (επεισοδιακή υπερφαγία / υπερφαγικά επεισόδια), αλλά πόσοι πραγματικά γνωρίζουν τι σημαίνει και πώς συνδέεται με την ψυχική και συναισθηματική μας υγεία;

Η αδηφαγική διαταραχή εντάσσεται σε μια κατηγορία διατροφικών διαταραχών ψυχογενούς προέλευσης, ευρέως αναπτυγμένη στις μέρες μας αφού ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού παγκοσμίως τη βιώνει χωρίς, όμως, η πλειονότητα να αντιλαμβάνεται τη σοβαρότητα ή / και τη νόσηση.

Τι είναι η αδηφαγική διαταραχή;

Η αδηφαγική διαταραχή είναι μια προσφάτως αναγνωρισμένη διαταραχή πρόσληψης τροφής και αφορά την κατανάλωση ποσότητας τροφής μεγαλύτερης από τα φυσιολογικά ημερήσια όρια σε σχέση με το ύψος, το φύλο και την ηλικία του ατόμου. Επιπλέον, ο τρόπος πρόσληψης της τροφής είναι αρκετά χαώδης και χωρίς καμία συγκράτηση. Συχνά αποκαλείται συναισθηματικό φαγητό γιατί η πρόσληψη τροφής είναι άμεσα συνδεδεμένη με τα συναισθήματά του. Η υπέρ – κατανάλωση αυτή γίνεται ανεξάρτητα από τη σωματική πείνα και αποσκοπεί κυρίως να ικανοποιήσει το άτομο σε συναισθηματικό επίπεδο. 

Το επεισόδιο αδηφαγικής διαταραχής συνοδεύεται από αίσθημα απώλειας ελέγχου, συναισθήματα ντροπής και αποστροφής για το φαγητό, χωρίς όμως να χρησιμοποιούνται μέθοδοι αντιστάθμισης όπως εκκαθαριστικές μέθοδοι (έντονη γυμναστική, κατανάλωση χαπιών, πρόκληση εμετού, χρήση καθαρτικών κ.λπ.). 

Ποια είναι τα κύρια συμπτώματα;

Λόγω των αισθημάτων ντροπής και ενοχής που δημιουργούνται εξαιτίας της διαταραχής, τα άτομα που πάσχουν από αυτή δημιουργούν ένα μυστήριο όσον αφορά στις διατροφικές τους συνήθειες. Χαρακτηριστικά συμπτώματα της διαταραχής είναι η κατανάλωση τροφής χωρίς το άτομο να πεινάει, η πολύ γρήγορη κατανάλωση τροφής, η κατανάλωση μέχρι στο σημείο που προκαλείται δυσφορία και οι ενοχές / τύψεις που ακολουθούν το υπερφαγικό επεισόδιο. Τις περισσότερες φορές τα επεισόδια λαμβάνουν χώρα όταν το άτομο είναι μόνο του ή όταν μπορεί να καταναλώσει τροφή στα «κρυφά».

Ψυχολογικές ενδείξεις της διαταραχής είναι η υπερβολική ενασχόληση με το φαγητό, αλλά και η στρεβλωμένη αντίληψη του ατόμου για την εικόνα του σώματος και του βάρους του, συναισθήματα άγχους, ανησυχίας, στρες, ενοχής, χαμηλή αυτοεκτίμηση, ευαισθησία σε οτιδήποτε αφορά τη διατροφή και την εξωτερική εικόνα.

Η αδυναμία διαχείρισης των συναισθημάτων προκαλεί έναν διατροφικό “πανικό” όπου το άτομο καταφεύγει να καταναλώνει τροφή σαν «να μην υπάρχει αύριο» προσπαθώντας να απαλύνει τα αρνητικά του συναισθήματα. Η κατανάλωση υπερβολικής ποσότητας τροφής συνδέεται με την προσπάθεια του ατόμου να “καταπιεί” τα αρνητικά του συναισθήματα, όμως, παράλληλα, δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο, καθώς όσο τρώει τόσο περισσότερα αρνητικά συναισθήματα δημιουργούνται και μετά τρώει ξανά για να τα αποβάλλει κ.ο.κ.

Αδηφαγική διαταραχή και συννοσηρότητα

Η αδηφαγική διαταραχή συνήθως συνυπάρχει με κάποια άλλη διαταραχή ενώ είναι αρκετά συχνή η εμφάνιση συμπτωμάτων αδηφαγικής διαταραχής σε άτομα με παχυσαρκία ή με αυξημένο βάρος. Σύμφωνα με μελέτες, 4 στους 5 ασθενείς που πάσχουν από αδηφαγική διαταραχή έχουν τουλάχιστον μία ακόμα διαταραχή.

Αν λάβουμε υπόψη ότι οι διατροφικές διαταραχές περιλαμβάνουν δυσαρέσκεια με την εικόνα του σώματος και ανθυγιεινές διατροφικές συμπεριφορές για την προσπάθεια αντιμετώπισης του στρες ή υποκείμενων προβλημάτων ψυχικής υγείας, όπως η κατάθλιψη, το άγχος ή μια διαταραχή της διάθεσης, αντιλαμβανόμαστε ότι η παχυσαρκία και η αδηφαγική διαταραχή έχουν πολλά κοινά σημεία αναφοράς.

Επιπλέον, τόσο η αδηφαγική διαταραχή όσο και η παχυσαρκία μπορεί να οδηγήσουν σε διάφορα προβλήματα υγείας, όπως υψηλή αρτηριακή πίεση, εγκεφαλικό, γαστρεντερικά προβλήματα, καρδιακά προβλήματα, διαβήτης, αυξημένη χοληστερόλη κ.λπ.

Αυτές οι ιατρικές ανησυχίες προκύπτουν λόγω του γεγονότος ότι τα άτομα που τρώνε υπερβολικά ή υπερκαταναλώνουν τείνουν να προτιμούν τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά ή θερμίδες αφού, όπως έχει παρατηρηθεί, όταν ένα άτομο τρώει λόγω στρες, καταναλώνει κυρίως ανθυγιεινές τροφές.

Μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την αδηφαγική διαταραχή;

Αυτό που θα πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας αρχικά είναι ότι η αδηφαγική διαταραχή αποτελεί μια ψυχογενή νόσο και για να μπορέσει να αντιμετωπιστεί σωστά, χρειάζεται τόσο η συνδρομή ενός εξειδικευμένου διατροφολόγου όσο και ενός ψυχολόγου που ειδικεύεται στις διατροφικές διαταραχές.

Με βάση πάντα το ιστορικό του ασθενούς, επικρατέστερες μέθοδοι αντιμετώπισης της αδηφαγικής διαταραχής είναι η γνωσιακή – συμπεριφορική θεραπεία, η οποία μπορεί να μας προσφέρει καλύτερα αλλά μακροπρόθεσμα αποτελέσματα καθώς και η συμπεριφορική θεραπεία παχυσαρκίας που μπορεί να προσφέρει καλύτερα αποτελέσματα στην απώλεια βάρους με πιο άμεσα, βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα.

Γνωσιακή – συμπεριφορική θεραπεία (CBT)

Στηριζόμενη στο θεωρητικό υπόβαθρο πως τα συναισθήματα και οι συμπεριφορές του ατόμου καθορίζονται από τον τρόπο που δομεί τον κόσμο – μέσω σχημάτων (schemes) από τα συμπεράσματα που έχουν δημιουργηθεί από προηγούμενες εμπειρίες (κοινωνικές, οικογενειακές κ.λπ.) –  η γνωσιακή – συμπεριφορική θεραπεία υποστηρίζει ότι τα προβληματικά πρότυπα διατροφής και οι ανησυχίες σχετικά με το σχήμα του σώματος και το βάρος έχουν ως αποτέλεσμα το άτομο να εκτίθεται σε ακραίους περιορισμούς. Αυτό προάγει ένα δυσλειτουργικό μοτίβο υπερ- και υπο-περιορισμού, στο οποίο οι ασθενείς εναλλάσσονται μεταξύ διατροφικού περιορισμού και υπερφαγίας. Ο στόχος της CBT είναι να διαταράξει αυτόν τον «κύκλο διατροφής-υπερβολής» προωθώντας πιο υγιεινά και πιο δομημένα διατροφικά μοτίβα (π.χ. τακτικά γεύματα και σνακ), βελτιώνοντας τις ανησυχίες για το σχήμα του σώματος και το βάρος και ενθαρρύνοντας παράλληλα τη χρήση υγιεινών συμπεριφορών ελέγχου βάρους. Η CBT ενθαρρύνει τους ασθενείς να ομαλοποιήσουν τα διατροφικά πρότυπα θέτοντας στόχους και χρησιμοποιώντας αυτοπαρακολούθηση για να αναπτύξουν ευέλικτη διατροφή και να τροποποιήσουν τις αρνητικές απόψεις για τον εαυτό τους μειώνοντας, έτσι,  την υπερφαγία.

Συμπεριφορική θεραπεία παχυσαρκίας

Η συμπεριφορική θεραπεία της παχυσαρκίας αποτελεί μια δομημένη προσέγγιση για τη γενικότερη αλλαγή του τρόπου ζωής του ατόμου και έχει ως πρωταρχικό στόχο να δημιουργήσει ένα ομαλό και δομημένο διατροφικό πρότυπο μέσω της αύξησης της σωματικής δραστηριότητας και τη μείωση των ημερήσιων θερμίδων που καταναλώνει το άτομο. Δεδομένου πως η πλειονότητα των ατόμων πάσχει και από μία τουλάχιστον άλλη διαταραχή, η συμπεριφορική θεραπεία παχυσαρκίας – η πιο συχνά εφαρμοσμένη θεραπεία για την παχυσαρκία των ενηλίκων –  έχει εξεταστεί ως πιθανή θεραπεία για την αδηφαγική διαταραχή.

Εστιάζοντας στην απώλεια βάρους μέσω μέτριων μειώσεων στην πρόσληψη θερμίδων και αυξημένης σωματικής δραστηριότητας, αντί να στοχεύει άμεσα στην υπερφαγία, έχει ένα πολύ σημαντικό πλεονέκτημα: Τα βελτιωμένα πρότυπα διατροφής και δραστηριότητας που προωθούνται στη συμπεριφορική θεραπεία παχυσαρκίας έχουν ως αποτέλεσμα λιγότερα υπερφαγικά επεισόδια και επιτυχή απώλεια βάρους. Σημαντικό, επίσης, πλεονέκτημά της είναι η άμεση εμφάνιση των αποτελεσμάτων γεγονός που αναπτερώνει και ψυχικά / συναισθηματικά τον ασθενή.

Η ραγδαία ανάπτυξη μιας ακόμη μορφής διατροφικών διαταραχών αναδεικνύει τον σημαντικό ρόλο της σωστής διατροφικής αγωγής και εκπαίδευσης από την προσχολική ηλικία ώστε τα άτομα να κατακτούν από νωρίς διατροφική συνείδηση και αυτοέλεγχο που συνδυαζόμενα με την ψυχική και σωματική υγεία θα προλαμβάνουν παρόμοια περιστατικά διαταραχών και νόσων.

Αν χρειάζεστε οποιαδήποτε πληροφορία αναφορικά με τις διατροφικές διαταραχές, μη διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μου και να συζητήσουμε κάθε απορία και προβληματισμό σας.

Βιβλιογραφία:

Binge eating disorder and obesity, International Journal of Obesity (2001)

Binge Eating Disorder: Disorder or Marker?, Albert J. Stunkard* and Kelly C. Allison

Binge Eating Disorder,Anna I. Guerdjikova, PhD, LISWa,b,*, Nicole Mori, RN, MSN, APRN-BCa,b,Leah S. Casuto, MDa,b, Susan L. McElroy, MDa,b

Epidemiology of binge eating disorder, Holly E. Erskinea,b,c,d and Harvey A. Whiteforda,b,d

Epidemiology, health-related quality of life and economic burden
of binge eating disorder: a systematic literature review, Tama ́s A ́ gh • Ga ́bor Kova ́cs • Manjiri Pawaskar •
Dylan Supina • Andra ́s Inotai • Zolta ́n Voko ́

Psychological Treatments of Binge Eating Disorder, G. Terence Wilson, PhD; Denise E. Wilfley, PhD; W. Stewart Agras, MD; Susan W. Bryson, MA, MS

What’s Driving the Binge in Binge Eating Disorder?: A Prospective Examination of Precursors and Consequences, Richard I. Stein, PhD1
Justin Kenardy, PhD2*Claire V. Wiseman, PhD3 Jennifer Zoler Dounchis, PhD4 Bruce A. Arnow, PhD5 Denise E. Wilfley, PhD6

Risk Factors for Binge Eating Disorder,Christopher G. Fairburn, DM, MPhil, FRCPsych; Helen A. Doll, MSc; Sarah L. Welch, DPhil, MRCPsych;
Phillipa J. Hay, DPhil, MD, FRANZP; Beverley A. Davies, BSc; Marianne E. O’Connor, BA

Recommended Posts